Quy trình đóng gói, chăm sóc bưởi phúc trạch

I. Đặc tính sinh vật học của bưởi Phúc Trạch

Bưởi Phúc Trạch là cây ăn quả thân gỗ thuộc họ Rutaceae, họ phụ Aurantioideae, tên khoa học là: Citrus grandis (L)Obeck hoặc Citrus maxima (FAO, 2004)

- Thân cây: chiều cao cây 5 - 11m, đường kính gốc 15 - 25cm, đường kính tán 6 - 11m tùy thuộc vào tuổi cây. Cây trồng bằng cành chiết thường có 2-3 thân chính đường kính khoảng 10-20 cm; tán hình bán cầu. Tiết diện cành non có hình tam giác, có lông và gai nhỏ, khi thuần thục thì thân tròn và gai rụng đi.  

- Lá: mọc cách, phiến lá hình ovan, mép lá gợn sóng, chiều dài trung bình phiến lá 11,87 ± 1,0 cm, rộng 6,53 ± 0,83 cm, mặt trên màu xanh đậm, mặt dưới

màu xanh nhạt, có từ 7 – 10 đôi gân lá; cánh lá to hình trái tim có chiều dài 2,95 ± 0,63 cm, chiều rộng 2,12 ± 0,82 cm; cuống lá dài 0,53 cm; lá non có lông tơ.

- Hoa: có mùi rất thơm, có 2 loại hoa: hoa đơn và hoa chùm. Hoa chùm khoảng 5-6 nụ hoa (5,6 ± 1, 6 nụ). Đài hoa hình sao 5 cánh, màu xanh. Hoa có 4 - 5 cánh màu trắng, dài khoảng 1,5-2 cm, trên cánh cũng có những túi (đốm) tinh dầu màu xanh vàng như trên vỏ quả. Chỉ nhị màu trắng, bao phấn màu vàng cam, hình bầu dục, số lượng nhị gấp hơn 4 lần cánh hoa (25,8 ± 1,17 nhị/hoa), mọc thành từng bó, mỗi bó 4-5 nhị, hơi ngắn hơn nhụy (chiều dài chỉ nhị là 1,49 ± 0,07 cm;  chiều dài vòi nhụy là 1,50 ± 0,04 cm). Đầu nhụy hình phễu, màu vàng xanh

- Thời gian xuất hiện lộc của bưởi Phúc Trạch

 Đối với cây chưa cho quả một năm có 4 đợt lộc chính lộc Xuân, lộc Hè, lộc Thu và lộc Đông:

- Lộc Xuân thường bắt đầu ra vào nửa đầu tháng 1, ra rộ vào cuối tháng 1 đến đầu tháng 2, kết thúc vào nửa đầu tháng 2.

- Lộc Hè bắt đầu ra vào cuối tháng 5, rộ vào nửa cuối tháng 6 kết thúc vào đầu tháng 7.

- Lộc Thu bắt đầu ra vào giữa tháng 8, ra rộ vào cuối tháng 8, kết thúc vào nửa đầu tháng 9.

- Lộc Đông bắt đầu ra vào giữa tháng 11, ra rộ vào cuối tháng 11, kết thúc vào đầu tháng 12.

Đối với cây đã cho quả, một năm cho 3 đợt lộc chính: lộc Xuân, lộc Hè và lộc Thu. Các đợt lộc của cây đã cho quả thường ra muộn hơn và kết thúc muộn hơn cây chưa cho quả khoảng 3 – 7 ngày.

- Thời gian nở hoa: cây bắt đầu xuất hiện nụ vào cuối tháng 1 đến đầu tháng 2, bắt đầu ra hoa giữa tháng 2 đến cuối tháng 2, hoa nở rộ cuối tháng 2 đến đầu tháng 3, kết thúc nở hoa khoảng nửa đầu tháng 3.

- Thời kỳ quả chín: Cuối tháng 8 đến đầu tháng 9, sau nở hoa rộ 6 - 6,5 tháng, bưởi Phúc Trạch bắt đầu chín. Lúc này, vỏ quả bưởi chuyển từ màu xanh sang xanh vàng rồi sang vàng xanh hay vàng nhạt. Thời gian thu hoạch kéo dài 1 – 2 tháng.

II. Quy trình canh tác, bảo quản bưởi Phúc Trạch

1. Kỹ thuật trồng:

1.1. Chọn giống: Chỉ tiêu cây mẹ dùng để nhân giống là:

          - Là cây đúng giống bưởi Phúc Trạch, không bị bệnh.

          - Cây trẻ 8 - 15 tuổi có sức sinh trưởng tốt.

- Nhân giống bằng phương pháp chiết cành hoặc ghép:

+ Cành chiết: Tốt nhất có độ tuổi từ 16-18 tháng tuổi, đường kính cành 2,0-3,0cm, cành ở giữa cây và phía ngoài tán, cành không bị sâu bệnh. Không lấy những cành dưới gốc, cành vượt và trên ngọn để làm giống;

+ Cây ghép: Mắt ghép phải lấy đúng giống cần chọn, chồi ghép sinh trưởng khoẻ, chiều cao chồi (tính từ điểm ghép trở lên) 30 – 40cm.

          - Thời vụ chiết tốt nhất là vào vụ thu để trồng vào vụ xuân

1.2. Chuẩn bị đất:

      - Chọn đất trồng: Đất thích hợp để trồng bưởi là đất phù sa, phù sa cổ, đất xám feralit có độ cao 10 – 60 m so với mặt biển độ dốc < 150, phân bố trong vùng thùng lũng giữa hai dãy núi Trường Sơn và Trà Sơn, dọc theo sông Ngàn sâu, có tầng canh tác dày trên 1m, mực nước ngầm dưới 1,5m, hàm lượng dinh dưỡng trong đất khá (hàm lượng mùn 1,5 – 2% trở lên), có hệ thống thoát nước tốt và đủ nguồn nước để tưới vào mùa khô hạn.

     - Đối với đất trồng mới cần làm đất tối thiểu để loại bớt cỏ dại, xử lý đất bằng vôi bột 500kg/ha, Belate 20kg/ha, Basudin, Vibasu 10H 15-20kg/ha.

-  Đối với đất bằng, thấp, khó thoát nước giữa các băng luống cần thiết kế rãnh thoát nước rộng 40 – 50 cm, sâu 30 – 40 cm giữa các băng, luống.

- Kích thước hố 60cm x 60cm x 60cm đối với đất bằng, 80cm x 80cm x 80cm đối với đất đồi.

- Kỹ thuật đào hố lấy lớp đất mặt để riêng một bên, lớp đất phía dưới để riêng một bên.

1.3. Thời vụ trồng:

Có 2 thời vụ trồng chính đối với cây bưởi phúc trạch:

    - Vụ Xuân: trồng từ tháng 2 - 3

    - Vụ Thu đông: trồng từ tháng 8 - 10

     Do có điều kiện thời tiết khí hậu thuận lợi nên vụ Xuân là thời vụ trồng cây bưởi tốt nhất.

1.4. Khoảng cách và mật độ trồng:

    Tuỳ chất đất, địa hình và điều kiện thâm canh để xác định mật độ trồng bưởi cho thích hợp:

     - Khoảng cách 5 x 5 m, mật độ 400 cây/ha.

      - Khoảng cách 6 x 5 m, mật độ 335 cây/ha.

    - Khoảng cách 6 x 6 m , mật độ 280 cây/ha.

1.5. Cách trồng:

- Cây giống là cành chiết: Đào 1 lỗ 30 x 30 x 50 cm giữa tâm hố, xé bao ngoài bầu cây rồi đặt nhẹ vào giữa tâm hố, gạt đất nén chặt, tránh làm vỡ bầu. Dùng cọc và dây mềm cố định cây lại. Khi đặt cây chú ý tư thế của cây sao cho sau này tán cây phát triển thuận lợi, thân chính không bị nghiêng. Trồng xong tưới nước đủ ẩm, tủ rơm rác xung quanh (tủ cách gốc 10 cm) để giữ ẩm cho đất.

- Cây giống là cây ghép: Để tư thế của cây sao cho cành ghép quay về hướng dưới gió chính từng mùa để tránh gió làm tách gãy cành ghép.

2. Chăm sóc:

2.1. Bón phân:

* Bón lót:

- Lượng phân bón/hố: Phân chuồng 40 – 50 kg, vôi bột 1kg, Lân supe 1kg, đạm Urê 0,1 – 0,15kg, Kali 0,15 – 0,2kg.

- Kỹ thuật bón: Trộn vôi bột với lớp đất phía dưới, lấp đầy 1/3 hố. Phân chuồng, đạm, lân, kali trộn đều với lớp đất mặt lấp đầy miệng hố.  Những công việc này cần tiến hành trước lúc trồng 1-2 tháng.

* Bón thúc (trong thời kỳ kiến thiết cơ bản và kinh doanh):

- Lượng phân bón hàng năm cho 1 cây (kg):Tham khảo bảng hướng dẫn sau:

Tuổi cây

Phân chuồng

Lân Supe

Vôi bột

Đạm Urê

Kali

Vật liệu

tủ gốc

1 – 3

20 – 40

0,8 – 1,0

1,0

0,4 – 0,6

0,2 – 0,3

20 – 30

4 – 5

40 – 55

1,2

0,5

0,7 – 0,8

0,4 – 0,5

30 – 40

6 – 7

55 – 60

1,3 – 1,5

1

0,9 – 1

0,6 – 0,7

40 – 50

8 – 10

70

1,6 – 1,8

1,2

1,1 – 1,2

0,8 – 1,0

60

Trên 10

Trên 70

1,9 – 2,2

1,5

1,3 – 1,5

1,1 – 1,2

70

- Thời kỳ bón:

+ Bón lần 1: (vụ Thu từ tháng 9 – 10) bón 100% phân chuồng + Lân + vôi + 10% Đạm + 20% Kali.

+ Bón lần 2: Vào tháng 1 tháng 2: 30% Đạm + 30% Kali.

+ Bón lần 3: Vào tháng 4: 25% Đạm + 25% Kali.

+ Bón lần 4: Vào tháng 6: Toàn bộ lượng phân còn lại.

Lưu ý: Việc bón thúc chăm sóc cây con chỉ nên tiến hành từ năm thứ hai trở đi.

- Cách bón:

+ Bón rãnh: Đào rãnh quanh tán gốc (rộng, sâu 25 – 30cm), trộn và rải đều phân quanh rãnh, lấp đất kín.

+ Phân vô cơ: Có thể vãi quanh tán, dùng cào lấp phân, nếu khô hạn sau khi bón phân thì tưới nước hoặc hoà phân vào nước để tưới.

Lưu ý: Ngoài ra, có thể sử dụng các loại phân bón qua lá như: 3 lá xanh, Agriconic, đạm Humic để phun cho cây, đặc biệt lúc cây có quả.

2.2. Tỉa cành, vệ sinh vườn:

* Tỉa cành:

- Tạo cành cấp 1: Khi cây đạt chiều cao 60 -70cm tiến hành bấm ngọn để tạo cành cấp 1. Chọn 3 cành khỏe ít cong queo, phân bố đều 3 phía tạo thành góc 120o và tạo với mặt phẳng nằm ngang 80o để làm cành cấp 1.

- Tạo cành cấp 2: Khi cành cấp 1 dài 50 – 60cm tiến hành bấm ngọn để tạo cành cấp 2. Trên 1 cành cấp 1 chỉ nên để 3 cành cấp 2.

- Tạo cành cấp 3: cành cấp 3 là những cành mang quả và tạo cành mang quả cho những năm sau. Các cành này phải khống chế để chúng không giao nhau và sắp xếp theo các hướng khác nhau.

- Cắt tỉa cho cây trong thời kỳ mang quả

Cắt tỉa sau thu hoạch: Được tiến hành sau khi thu hoạch quả. Cắt tỉa tất cả các cành sâu bệnh, cành chết, cành vượt, những cành quá dày, cắt tỉa bớt cành cấp 1 (nếu số cành cấp 1/cây quá dày) sao cho cây có bộ khung tán cân đối. Đối với cành thu, cắt bỏ những cành yếu, mọc quá dày.

Cắt tỉa vụ xuân: Được tiến hành vào giữa tháng 1 đến giữa tháng 3 hàng năm: Cắt bỏ những cành xuân chất lượng kém, cành sâu bệnh, cành mọc lộn xộn trong tán, những chùm hoa nhỏ, dầy, dị hình.

Cắt tỉa vụ hè: được tiến hành từ tháng 4 đến hết tháng 6: Cắt bỏ những cành hè mọc quá dày hoặc yếu, cành sâu bệnh, tỉa bỏ những quả nhỏ, dị hình.

* Vệ sinh vườn: Kết hợp các đợt bón phân nên tiến hành làm cỏ sạch sẽ, vệ sinh vườn bưởi và cắt tỉa, tạo tán, tạo hình cho cây phát triển cân đối. Việc tủ gốc chỉ nên tiến hành trong mùa nắng hạn, sang mùa mưa cần tiến hành dọn gốc sạch sẽ hạn chế sự phát triển các nấm bệnh.     

2.3. Tưới, tiêu:

- Tưới đủ ẩm cho cây vào những ngày nắng hạn, vì cây còn nhỏ, bộ rễ chưa ăn sâu, chống chịu kém. Phủ gốc giữ ẩm cho cây bưởi giai đoạn tháng 5-8. Duy trì độ ẩm vùng rễ khoảng 60 - 70% độ ẩm đồng ruộng trong thời gian từ xuất hiện nụ đến đậu quả ổn định.

- Cần tiêu thoát nước cho vườn cây vào mùa mưa.

2.4. Một số biện pháp chăm sóc khác:

* Các biện pháp tăng đậu quả:

- Trồng cây bưởi chua xung quanh vườn cứ 5-10 m trồng 1 cây.

- Trồng cây hỗn giao (giống bưởi khác, mít, ...) và vành đai chắn gió.